In oktober 1654 was in Overijssel een gevaarlijke patstelling ontstaan: een orangistische groep in Zwolle had de jonge Willem III tot stadhouder uitgeroepen, terwijl een staatsgezinde tegenvergadering in Deventer dit gezag niet erkende. Een orangistische doorbraak in Overijssel zou het stadhouderloze bewind én de Akte van Seclusie onder zware druk zetten, en De Witts aanwezigheid…
Was Johan de Witt wel premier? Strikt genomen niet. Toen hij op 30 juli 1653 raadpensionaris van Holland en West-Friesland werd, bestond de functie van minister-president niet en was hij dat dus ook niet. Toch wordt die vergelijking vaak gemaakt, en niet zonder reden. Holland was in de zeventiende eeuw het rijkste en invloedrijkste gewest…
Vanuit Mariënburg en Elbing, in Polen, schreef een neef van Johan de Witt, Johan van Sypesteyn, over zijn reis naar het hof van de Zweedse koning Karel X. Hij was hier als ‘edelman à la suite’ onderdeel van het gevolg van de Nederlandse ambassadeur Govert van Slingelandt, die op dat moment ambassadeur van de Nederlandse…
Gebaseerd op een eerder blog van Lidewij Nissen Johan de Witt onderhield een intensieve correspondentie met Nederlandse diplomaten in het buitenland. Dat blijkt onder meer uit de zesdelige bronnenuitgave die Hendrick Scheurleer in de achttiende eeuw samenstelde. Deze editie bevat slechts een selectie en laat zien hoeveel materiaal verloren gaat wanneer men zich tot gepubliceerde…
Op een zomeravond in juni 1653 werd de vader van Johan de Witt, Jacob de Witt, aangesproken door een onbekende man. De vraag was eenvoudig maar dreigend: of hij de heer De Witt was. Toen Jacob bevestigend antwoordde, volgde de waarschuwing dat men hem wel zou leren de Prins tegen te spreken. De man toonde…
Dat sneeuwballen gooien in het verleden ook behoorlijk uit de hand kon lopen, blijkt uit een brief uit 1657 van de Nederlandse ambassadeur in Parijs, Willem Boreel, waarin het incident terloops wordt vermeld naast andere politieke berichten. Hij schreef (vrij vertaald): Afgelopen zondag is enige onrust ontstaan onder degenen van de gereformeerde religie, die van…
Op 1 januari 1669 heeft Johan de Witts aangetrouwde neef, de Dordtse regent Nicolaas van der Dussen (1636–1719) goed nieuws. Zijn vrouw, Johans nichtje Lydia van Beveren (1647-1702), de dochter van zijn zus Johanna de Witt, is bevallen van een zoon. Hij schrijft [vrij vertaald]: Mijnheer en Oom, Vandaag voor de middag, omstreeks tien uur,…
Wanneer je door Johan de Witts uitgaande brieven bladert, zie je meteen dat Kerstmis voor hem eigenlijk geen feestdag was. 25 december duikt verrassend vaak op als datum onderaan zijn brieven over diplomatie, marinezaken, financiën en bestuurlijke kwesties. Het ene jaar stemt hij op Eerste Kerstdag de buitenlandse berichtgeving strak af, het andere jaar bespreekt…
Wanneer je zijn brieven van 1669 achter elkaar leest, zie je meteen wat voor jaar het voor Johan de Witt was. Het is zijn eerste volledige jaar zonder zijn echtgenote Wendela Bicker. Ze overleed in juli 1668 en wat daarna volgde zijn geen brieven met uitgesproken rouw en verdriet maar een reeks praktische maatregelen die…
In vrijwel elk archief kom je stukken tegen waarvan de inventarisator niet precies weet waar ze thuishoren. Deze dossiers krijgen labels als ‘overige stukken’, ‘aantekeningen’ of in de mooie oude archiefterm: ‘stukken waarvan het verband met dit archief niet is gebleken’. Het ligt er maar net aan hoe de archiefmedewerker die de inventarisatie uitvoert de…